وظایف و خصوصیات سرپرست در برنامه های کوهنوردی

مي توان خصوصيات کلی سرپرست یک برنامه کوهنوردی را به طور خلاصه به صورت زير بيان كرد:
- با اصول ابتدايي كوهنوردي و سنگنوردي و يخ و برف آشنا بوده و همچنين دوره های لازم از جمله جهت يابي، هواشناسي، خطرات كوهستان، نقشه خواني ، تغذيه ، كمكهاي اوليه و ... گذرانده باشد.
- به منطقه و مسیر برنامه اشراف داشته باشد.
- قادر به كنترل رواني و روحي خود در طول برنامه باشد.
- تجربه شركت در چندين برنامه كوهنوردي را داشته باشد.
- با اخلاق باشد.
- شناخت کافی از خود داشته باشد. (نقاط قوت و ضعف جسمي ، روحي و ...)
- انعطاف پذير بوده و در صورت لزوم با افراد تیم و يا برخي از آنها مشورت کرده و تصميم نهايي توسط خودش گرفته شود.
- بر اجراي كامل برنامه در صورت غيرممكن بودن و خطرناک بودن صعود اصرار بی مورد نورزد.
- در هنگام خطر خونسرد، قاطع و سريع باشد.
- بايد آمادگي تحمل سخت ترين شرايط را داشته باشد.
- واقع گرا بوده و تابع احساسات نباشد.
- از توانايي روحي و جسمي بالایی برخوردار باشد.
- توان خلاقيت و مدير و مدبر بودن و قدرت كنترل را داشته باشد.
- قابليت پذيرش انتقاد و يا پيشنهاد از جانب افراد گروه را داشته باشد.

سرپرست در حین اجرای برنامه وظایف مهمی بر عهده دارد.
- پيدا كردن محل هايي مناسب براي زمانهاي استراحت و نيز شب ماني و كمپينگ در احياي انرژي و رفع خستگي گروه مؤثر است و نيز تنظيم زمان هاي استراحت به موقع و كنترل آنها در اين مورد نقش مهمي را داراست و از وظاایف مهم سرپرست برنامه به شمار می رود.
- سرپرست برنامه باید افراد صحیحی را براي مسؤوليت جلوداري و عقبداري گروه انتخاب کند. بدين صورت كه اين نفرات از افراد برجسته و قوي گروه باشند تا بتوانند ريتم مناسبي براي حركت گروه بوجود آورند و نيز اين امكان را به سرپرست بدهند تا نظم خوبي براي تيم بوجود آورد و بتواند ابتدا و انتهاي گروه را كنترل نمايد.
- نظارت بر كار مسؤوليني كه براي برنامه تعيين شده ، اعم از جلودار، عقبدار، مسوول فني، تداركات، مالي ، گزارش نويس و ... از وظايف مهم سرپرست است.
- يك سرپرست بايد در طول برنامه اطلاع دقيقي از وضعيت روحي و جسمي افراد داشته باشد و نيز از وضع امكانات آنها از بابت كوله، مواد غذايي و آشاميدني ها و ... با خبر باشد تا در موقع لزوم تدابير لازم را به كار برد.
- سرپرست يك تيم مي تواند اين توانايي را داشته باشد كه درگروه خود بين افراد ارتباط برقرار كند و نيز اگر خود سرپرست بتواند اين ارتباط را بين خود و اعضاء قوي تر سازد در كيفيت اجراي برنامه تأثير مثبت خواهد گذاشت.
- سرپرست باید با ايجاد نظم و هماهنگي و كنترل ريتم حركت گروه و نظارت بر حركت فرد و جلوگيري از پراكندگي آنان بهترين شرایط را برای صعود را به وجود آورد.
- برخورد مناسب سرپرست با افراد گروه بر روحيه تيم تأثير بسياري خواهد داشت. هر عكس العملي از جانب او در نظر افراد جلب توجه خواهد كرد، مانند چهره ي شاد ، عبوس ، نگران، گرفته و يا آرام و .... كه تيم از آن تأثير مي گيرد و احساس شادماني، نگراني، دلهره و يا آرامش خاطر را می تواند در گروه به وجود آورد؛ به خصوص در موقع دشوار و خطرناك که توان روحي و جسمي افراد ممكن است تقليل يابد، نقش سرپرست دو چندان خواهد بود و تشويق ها و روحيه دادن ها و آرام كردن گروه در مواقع بحراني باعث خواهد شد تيم سلامت و شاداب برنامه را به اتمام رساند.
- تیم های کوهنوردی برای اجرای برنامه، در محیط های طبیعی به سر میبرند. یکی از وظایف اعضای این گروه ها حفظ محیط زیست و پرهیز از دستکاری و آسیب رساندن به آن است. در این راستا سرپرست گروه نقش مهمی دارد. سرپرست باید با کاربرد شیوه هایی که کمترین آسیب را به محیط طبیعی وارد می کنند، الگوی عملی اعضای گروه باشد. شکستن و سوزاندن شاخه های تر ، لگدکوب کردن کشت و زرع مردم، آسیب رساندن به باغها، تخریب پرچینها، آلوده کردن آبهای سطحی و ... از جمله کارهایی هستند که به شدت باید از آنها دوری جست. سرپرست باید به کسانی که این نکات را رعایت نمی کنند تذکر داده، مانع عملکرد زیانبار آنها گردد.

معمولاً وظايف سرپرست با خاتمه برنامه تمام نمي شود و بعد از اجراي برنامه سرپرست بايد به بعضی کارها توجه داشته باشد. پيگيري كار نويسنده گزارش برنامه گروه و دادن گزارش برنامه دقیق، پيگيري موارد مالي و برخي تصميمات در باب آنها و نيز برخي تداركات باقي مانده، اطلاع حاصل كردن از اوضاع و سلامت افراد بعد از خاتمه برنامه، پيگيري وسايل فني و عمومي برنامه، كنترل كردن آنها و بازگرداندنشان به گروه و يا صاحبانشان، در صورت تمايل برگزاري جلسه پيشنهادات و انتقادات و بحث در مورد برنامه و ... از جمله وظایف سرپرست پس از اتمام برنامه می باشد.
بنابراين مي بينيم كه چه مسئوليت سنگيني برعهده سرپرست برنامه قرار دارد. ولي از هنرهاي يك سرپرست اين است كه بتواند برخي مسؤوليت ها را به شكل صحيحي بين نفرات گروه تقسيم كند و خود مانند يك مدير بر كار آنها نظارت و كنترل داشته باشد و به آنها جهت دهد. افرادي كه براي مسؤوليت ها برگزيده مي شوند بايد هر لحظه سرپرست برنامه را در جريان كارها قرار داده و گزارشي در اختيار سرپرست قرار دهند، تا او بتواند طبق آنها برنامه ریزی و مدیریت کند.
در حين صعود در صورت برخورد با مسيرهاي فني ، مسئول فني برنامه مسئوليت تيم را به عهده مي گيرد. بديهي است خود سرپرست مي تواند مسئول فني هم باشد. ممكن است سرپرستي بخواهد تمام مسئوليتها را خود به عهده بگيرد در اين صورت سرپرست بايد از تبحر خاصي برخوردار باشد تا بتواند هم از عهده مسئوليتهايش برآيد و همچنين وظيفه سرپرستیش را خوب انجام دهد؛ ولي اگر غير اين باشد خستگي و فشار شديدي را بايد تحمل كند كه اين باعث مي شود تمركز روي برنامه از بين برود و كنترل برنامه با مشكل مواجه شده و در برخي مواقع با خطر روبرو شود. برگزيدن كمك سرپرست مي تواند كمك و مشاور خوبي براي سرپرست باشد و نيز اگر احياناً اتفاقي براي سرپرست تيم رخ دهد تيم دچار مشل نشود و فردي وجود داشته باشد كه اين مسؤوليت را به عهده بگيرد.
در بعضي موارد آزاد گذاشتن برنامه و افراد مي تواند در جذابتر كردن برنامه برای نفرات مؤثر باشد به شرطي كه سرپرست توانايي كنترل آن را داشته باشد. بديهي است كه اين مورد در شرايط خوب برنامه و منطقه امكان پذير است و همين مورد در شرايط دشوارتر مانند مه، مسيرهاي صخره اي و يا بهمن خيز مي تواند جان افراد را به خطر اندازد.
در آخر بايد اين مورد را در نظر بگيريم كه هميشه نمي توان يك سرپرست كامل بود و امكان خطا و اشتباه وجود دارد و نبايد به خود غره شد و برنامه هايي اجرا كرد و افرادي با خود برد كه از حد توان خارج باشد، بايد حد و حدود تواناييهاي خود را بدانيم و آن را قبول كنيم و بر طبق آن برنامه ريزي كنيم؛ زيرا اگر اتفاقي در برنامه اي كه ما سرپرست آن هستيم بيفتد، موجب پشيماني ها و مسائل جبران ناپذيري خواهد شد، ‌چه بسا كه كوهنوردان خوبي به همين دلايل كوهنوردي را كنار گذاشته اند.

منبع: http://nishakooh.blogfa.com

 

دیدگاه کاربران

ارسال یک دیدگاه